Cơn bão khủng hoảng và sức mạnh của sáng tạo cá nhân
Bối cảnh xã hội hành xử hệt như một quả bóng. Nếu bị ép ở chỗ này, ngay lập tức tự nhiên sẽ điều chỉnh để “phình” ra ở chỗ khác. Chỉ có những đối tượng không còn cảm xúc, tê liệt hành xử mới không có biểu hiện gì ra ở bên ngoài. Nhưng tự nhiên cũng không hề bất công, họ sẽ phải tự gánh chịu những tàn phá âm thầm mà bản chất chính là những xung lực phản ứng không được giải toả.
Vậy thì sáng
tạo trong cơn bão khủng hoảng không chỉ là
một phản ứng có tính chất quy luật mà
xa hơn, đó còn là phương cách mà
bản thân mỗi cá nhân tự giải thoát
cho chính mình. Nếu họ không muốn âm
thầm chịu đựng tất cả những hậu quả khôn lường
của đáp ứng xấu xuất phát từ cuộc khủng
hoảng toàn cầu (mà bản thân chẳng hề có
lỗi!).
Biểu hiện rõ
ràng nhất của suy thoái, khủng hoảng là
bối cảnh kinh tế chợt trở nên ngột ngạt, khắc
nghiệt hơn bao giờ hết. Công việc chậm chạp, mọi
thứ trở nên khó khăn, việc kiếm tiền tưởng
chừng rất đơn giản ngày xưa bỗng trở nên
khó hơn. Hợp đồng đang thực hiện bỗng nhận được
yêu cầu dừng tiến độ vô thời hạn. Hợp đồng
tưởng chừng sắp ký được với khách hàng
đến nơi bỗng không thể tiến thêm một bước
nào nữa.
Các thành
phần khác cũng cảm thấy sao tình thế chợt
trở nên hà khắc như vậy, không ai biết
điều gì thực sự đã xảy ra, tất cả chỉ
là dự báo và phỏng đoán. Chỉ có
một sự thật là thời thế đã đổi thay, cách
bạn kiếm tiền từ trước tới nay đã không
thể tiếp tục trong ngắn hạn và ngay cả với dài
hạn cũng là bắt đầu có vấn đề. Bạn biết
chắc rằng từ nay trở đi, mọi thứ phải THAY ĐỔI. Vậy
tôi sẽ phải thay đổi theo cách nào đây?
Điều gì tôi có thể tự thay đổi được,
điều gì tôi cần tới sự hỗ trợ từ bên
ngoài, tôi sẽ phải tìm những yếu tố hỗ
trợ đó ở đâu?
Bài viết này
của chúng tôi không có tham vọng giải
đáp tường tận tất cả những câu hỏi trên
mà đơn giản chỉ là một số cảm nhận, ghi
chép những quan sát, trải nghiệm của riêng
bản thân mỗi chúng tôi ngõ hầu tạo
ra một sự thay đổi nho nhỏ trong bản thân mỗi bạn
đọc. Được như thế, chúng tôi đã thấy
vui lắm rồi.
Kiếm tiền khó! Liệu chúng ta có còn cần tiền...
Rõ rồi! Tiền khó kiếm hơn, ít hơn và thậm chí là ngày càng cạn kiệt. Nếu bạn chỉ quay quắt với câu hỏi: “Làm thế nào kiếm tiền nhiều hơn, nhanh hơn...” Tôi e rằng bạn đã tự đặt mình vào chiếc bẫy lớn. Bạn biết đấy! Thời này ai cũng khó khăn cả, còn ai có tiền nữa đâu mà tiêu. Mà nếu có tiền, bạn có sẵn sàng tiêu đi không? Câu trả lời chắc chắn là KHÔNG! Vậy thì ai tiêu tiền bây giờ để bạn có thể kiếm được tiền (trừ tiền đó từ trên trời rơi xuống – kiểu như gói kích cầu chẳng hạn). Song bạn có biết gói kích cầu rơi xuống chỗ nào không? Tôi thì không biết.
Một trong những ý
tưởng như vậy là “Đi chợ không cần tiền
bạc” [1], ở đây, mọi người đến chợ với món
đồ cũ đã không còn cần thiết. Qua trao
đổi với những người khác, chúng ta có
thể lấy được một món đồ ưng ý với chi
phí siêu rẻ (miễn phí). Nếu bạn không
có quá nhiều đồ dư thừa hãy nghĩ tới
năng lực của bản thân mình và thử tìm
kiếm (hoặc xây dựng) nên một cộng đồng như
“Một xã hội không cần tiền bạc” [2].
Hãy tỉnh táo
và nhìn lại bạn một chút! Bạn vẫn thở
phải không nào? Như vậy, bạn vẫn còn có
nguyên cơ hội. Bạn có thời gian, kỹ năng làm
việc và đặc biệt là khả năng suy nghĩ. Vậy
thì tại sao bạn không chia sẻ những điều này
cho những người khác, những người cùng cảnh
ngộ như bạn (tức là cũng khó kiếm tiền, mất
việc và cảm thấy ngạt thở y hệt như vậy!) Bạn
hoàn toàn có thể đã làm đúng
như vậy. Nhưng bạn sợ! Bạn sợ bạn sẽ chẳng nhận
được gì? Nếu trước đây hoàn thành
công việc, bạn nhận tiền công, lương tháng...
Thì nay làm như vậy bạn có được gì
đâu? Bạn nhầm! Cuộc sống sẽ là như một
cuộc vay/trả. Nếu bạn cho đi, chắc chắn bạn sẽ nhận
lại. Sự khác biệt nằm ở chỗ, cái bạn nhận
được trước kia là ngay tức thời sau khi hoàn
thành công việc. Nay khác rồi! Bạn cho đi
trước, còn cái bạn nhận lại sẽ tới sau (có
khi là rất lâu sau!) Nhưng có điều này
tôi chia sẻ với bạn, nếu bạn đã cho đi, bạn
hoàn toàn có thể đòi hỏi họ trả
cho bạn một cái gì đó? Điều đó
có thể là một sự giúp đỡ, một lời
khen, sự động viên hay đơn giản là làm
cho họ ghi nhận điều bạn đã làm cho họ và
phải trả lại cho bạn.
Bạn hãy hình
dung ai cũng sẽ làm như vậy! Ắt hẳn mọi người
sẽ tạo nên một làn sóng lan truyền điều
tốt đẹp và những hành động “cho-đi”
trước khi nhận lại sẽ phổ biến trong xã hội
chúng ta đang sống. Và nếu quả thật như thế,
thời gian bạn nhận được điều “nhận-lại” kể từ
lúc “cho-đi” sẽ là thước đo mức độ
trưởng thành và chân thành của những
con người sinh sống trong cộng đồng của bạn.
Không phải lúc nào giá trị của những việc bạn làm cũng quy đổi thành tiền... Không nhất thiết phải là như vậy!
Sức ép lớn! Nên giải toả thế nào...
Nếu trước đây, sức ép không xảy ra với từng nhân viên đơn giản, mà chỉ có những người lãnh đạo mới chịu áp lực lớn và thường xuyên. Nhân viên chỉ quan tâm tới lương/thưởng cuối tháng sau khi đã hoàn thành nhiệm vụ, công việc được giao. Nay sức ép trải đều lên tất cả mọi người, với nhân viên áp lực giữ việc làm hiện tại, giá cả tăng lên chóng mặt, trong khi các nhu cầu vẫn không ngừng phát sinh là một điều kiện làm cho mọi người trở nên chịu sức ép lớn hơn. Không đơn thuần là thu nhập cá nhân, tự nhiên, khung cảnh xã hội mà họ sinh sống cũng trở nên bấp bênh, dễ thương tổn hơn bao giờ hết. Họ cảm thấy điều bất ổn đón chờ ở tương lai với bao nỗi nhọc nhằn rình rập. Trong bối cảnh đó, sức ép sẽ tạo nên sự suy sụp không chỉ về tinh thần mà nghiêm trọng hơn, nó còn gây ra một sự suy giảm về thể xác. Con người trở nên mong manh hơn trước thiên nhiên, dễ bùng phát dịch bệnh. Những cơn bạo bệnh trước đây họ không dễ mắc phải thì nay lại trở nên dễ bị nhiễm hay mắc phải hơn.
Vậy nên giải toả thế nào? Kinh tế ảm đạm, hay mình làm đám cưới đi! [3] – Một ý tưởng không tồi!
Trước hết phải nói rằng, trong thời kỳ này, ai cũng có tâm trạng giống bạn. Hình như ai cũng dễ cáu bẳn, bùng nổ bởi nhiều lý do không đâu mà bình thường chưa dễ gì họ đã như vậy. Bạn nên nhìn nhận như một tình trạng chung và tự đặt câu hỏi: “Tình trạng tồi tệ là thế, tôi có thể làm gì để cải thiện tình trạng này?” Nỗ lực tìm kiếm giải pháp để nâng cao thái độ làm việc của mọi người xung quanh không chỉ đem lại cho bạn niềm vui thực sự mà nó còn giúp cho những người xung quanh bạn trở nên “dễ chịu” hơn. Đừng cho rằng bản thân bạn giải toả được sức ép thì tự khắc mọi việc sẽ tốt lên. Bạn cần lưu ý tới những người xung quanh, đặc biệt là các đồng nghiệp đang cùng làm việc với bạn. Thực ra, họ cũng đang góp phần “đầu độc” bạn bằng cách gia tăng “độc tố” vào bầu không khí nơi công sở. Không còn có nhiều khoản tiền để bạn có thể cùng mọi người tham gia vào những buổi nhậu nhẹt cuối tuần hay cuối tháng, song bạn vẫn có thể tạo ra những dịp vui chơi nho nhỏ, chầu cà phê, những món ăn nhanh mang tới văn phòng để góp phần cải thiện không khí làm việc đầy sức ép của bạn.
Thêm một điều chúng tôi muốn chia sẻ, chưa bao giờ, mối quan tâm thực sự tới khách hàng lại quan trọng như lúc này. Đương nhiên khách hàng cũng khó khăn và họ có xu hướng muốn cắt giảm chi phí, kể cả các khoản đã từng dự trù làm việc với bạn. Không phải vì thế, bạn lại quay lưng với khách hàng. Hãy nhớ rằng, khó khăn không của riêng ai. Khách hàng cũng có những lý do, vấn đề mà bản thân họ cũng chưa thể khắc phục được. Và nếu bạn là nguời giúp họ vượt qua khó khăn vào thời điểm này, khách hàng sẽ nhớ tới bạn như những người bạn thực sự - “một miếng khi đói bằng một gói khi no.” Một tình cảm nhỏ bé lúc khó khăn còn hơn cả một núi quà tặng khi bình thường.”
Ở đây, tôi muốn nhấn mạnh tới sự quan tâm của bạn, khả năng phát hiện ra vấn đề của khách hàng chính là chiếc chìa khóa mấu chốt giúp bạn nhận ra cơ hội, đóng góp vào sự phát triển bền vững của khách hàng. Bạn giúp khách hàng giải quyết vấn đề của họ, trụ vững trong khó khăn và tìm ra biện pháp để phát triển, bạn đã giúp chính mình.
Ai cũng buồn! Vậy tôi nên buồn như họ...
Ai cũng buồn! Nghe có vẻ bi quan, dẫu vậy bạn cũng phải công nhận là thời gian này, bạn nghe thấy nhiều lời ca thán hơn cả những tiếng cười lạc quan về tương lai chờ đợi phía trước. Phải chăng “NỖI BUỒN” đang ngự trì và trở thành một tâm thế, một lối tư duy chán nản trong đa số chúng ta. Không quá bi quan, nhưng bạn nên thừa nhận điều này là có thật. Hãy thử hỏi vài người bạn xem sao? Câu trả lời của họ về cảm nhận tình thế hiện nay sẽ giúp bạn hình dung rõ hơn.
Song cách bạn đối xử (phản ứng) lại nó mới là vấn đề. Bạn có hai lựa chọn: (i) hành xử giống với đa số; (ii) tìm cách giải thoát chính mình; Làm theo số đông ư? Ai cũng có thể nghĩ và làm được như thế! Buồn bã, ủ rũ, a dua theo những cảm xúc tiêu cực có lẽ đã là một thứ bản năng tiềm ẩn trong mỗi chúng ta. Và chỉ chờ có sự đồng thuận (hay bấp chấp bạn có đồng thuận hay không) cũng như sự thiếu vắng của ý chí, tỉnh táo, bạn sẽ trở thành một “nạn nhân” thực sự của xu thế này. Nếu không chấp nhận lối hành xử của số đông, bạn sẽ làm gì đây? Câu trả lời ngắn gọn là: “Bạn cần sáng tạo để vượt qua nỗi buồn này và giúp những người khác cùng vượt qua tình cảnh khó khăn đó.”
Bạn hãy dành thời gian nhiều hơn cho người thân, vì đằng nào thời gian để dành cho công việc của bạn buộc phải suy giảm mất rồi. Nếu bạn thất nghiệp ư! Nên nhớ rằng tìm việc thời này không dễ dàng, vậy thời gian rỗi bạn hãy dành chăm sóc cho người thân, bạn bè, hay tới những trung tâm từ thiện để dành nhiều thời gian hơn cho những con người khốn khổ hơn bạn. “Trong thời kỳ suy thoái này, hãy biết tập trung vào các giá trị gia đình!” [5] Ít ra các công việc đó cũng sẽ đem lại cho bạn một cách nhìn nhận, cảm nhận mới về thực trạng cuộc sống hiện nay tác động ra sao tới bạn, tới những người xung quanh bạn, tới những số phận hoàn cảnh tệ hơn bạn...
Đó cũng là điểm xuất phát của niềm vui, niềm tin vào cuộc sống và bạn sẽ tìm lại được nguồn sức mạnh thực sự từ bên trong con người mình.
Tham khảo:
[1] Đi chợ không
tốn một xu:
http://vietnamnet.vn/xahoi/2009/03/833478/
[2] Một xã
hội không cần tiền bạc - Phong trào kuklet của
Anh quốc:
http://www.ymoi.com/2009/02/mot-x-hoi-khng-can-tien-bac/
[3] Kinh tế ảm
đạm, hay mình làm đám cưới đi!
http://vietimes.com.vn/vn/khoahocgioitinh/6309/index.viet
[4] Suy tư của
người dân trong khủng hoảng:
http://www.bbc.co.uk/vietnamese/forum/2009/03/090303_vietnam_uncertainties.shtml
[5] Đẩy mạnh
marketing trong thời kỳ suy thoái, tại sao không?
http://tuanvietnam.net/vn/nghexemdoc/sachhaynendoc/3079/index.aspx
| Comments |
|